Yosumio · Çalışma rehberi

Güncellendi: 26 Eylül 2026

Deneme Analizi Nasıl Yapılır? Adım Adım Net Artırma Rutini

Deneme analizi nasıl yapılır? Neti test test hesapla, her yanlışın nedenini etiketle, en çok net kaybettiğin iki testi haftanın görevine çevir, tekrar et.

Deneme analizi dört adımda yapılır. Önce her testin netini ayrı ayrı hesapla. Sonra her yanlış ve boş soruya bir neden etiketi koy: bilgi eksik, dikkat hatası, süre yetmedi, soruyu yanlış okudum ya da yorumlayamadım. Ardından en çok net kaybettiğin bir veya iki testi seç. Son olarak bu testleri gelecek haftanın somut görevlerine çevir ve yanlış sorularını 1, 3, 7 ve 14 gün sonra yeniden çöz. Toplam netine bakıp kitapçığı kapatmak analiz değildir; analiz, bir sonraki haftanın ne yapacağını belirleyen şeydir.

Bu rehberde her adımı bir TYT denemesi üzerinden gösteriyoruz. Örnek tabloyu kendi denemenle doldurabilir, aynı rutini AYT, LGS veya KPSS için de kullanabilirsin.

Deneme sonrası ne yapmalı?

Denemeyi bitirdikten hemen sonra cevap anahtarına bakıp puana takılmak çok yaygın. Sonra kitapçık çantaya girer ve bir daha açılmaz. Bu durumda deneme sadece bir ölçüm olarak kalır. Oysa aynı deneme, doğru kullanılırsa bir sonraki haftanın çalışma listesidir.

Pratik bir düzen şöyle:

1. Aynı gün (15–20 dakika): Cevapları işaretle, her testin doğru, yanlış ve boş sayısını yaz, neti hesapla.
2. Aynı gün veya ertesi gün (45–60 dakika): Her yanlış ve boş soruya tek tek bak. Çözümü okumadan önce kendin bir kez daha dene. Sonra nedenini etiketle.
3. Ertesi gün (15 dakika): Etiketleri say, en çok net kaybettiğin testleri seç, haftalık görevleri yaz.
4. Sonraki iki hafta: Yanlış defterindeki soruları belirli aralıklarla yeniden çöz.

Analizi deneme günü tamamen bitirmek zorunda değilsin. Yorgunsan ilk adımı yap, gerisini ertesi güne bırak. Önemli olan, analizin bir hafta sonra unutulmuş bir iş olarak kalmaması.

Net nasıl hesaplanır? TYT, AYT, KPSS ve LGS formülü

Net, doğru sayısından yanlışların bir kısmının düşülmesiyle bulunur. Boş bırakılan soru nete etki etmez.

• TYT, AYT ve KPSS: Net = Doğru − (Yanlış ÷ 4). Yani 4 yanlış 1 doğruyu götürür.
• LGS: Net = Doğru − (Yanlış ÷ 3). Yani 3 yanlış 1 doğruyu götürür.

TYT örneği: Matematik testinde 22 doğru, 8 yanlış, 10 boş yaptın. Net = 22 − (8 ÷ 4) = 22 − 2 = 20.

LGS örneği: Fen bilimleri testinde 14 doğru, 3 yanlış, 3 boş yaptın. Net = 14 − (3 ÷ 3) = 14 − 1 = 13.

Elle hesaplamak istemiyorsan net hesaplama aracını kullanabilirsin. Sınava özel sürümler de var: TYT net hesaplama, LGS net hesaplama ve KPSS net hesaplama. Toplam neti değil, her testin netini ayrı yaz. Analizin geri kalanı bu test bazlı sayılara dayanır.

Bir ayrıntı daha: her yanlış aslında iki kez kaybettirir. Soruyu doğru yapsaydın 1 net alacaktın; yanlış yaptığın için üstüne 0,25 net de kaybettin. Bu yüzden TYT’de bir yanlışın boşa göre farkı 0,25 net, doğruya göre farkı 1,25 nettir.

Boş mu bırakmalı, tahmin mi etmeli?

Bu sorunun cevabı matematikte net. TYT’de her soruda 5 seçenek var. Hiçbir seçeneği eleyemeden rastgele işaretlersen doğru yapma olasılığın 1/5, yanlış yapma olasılığın 4/5 olur. Beklenen kazanç: (1/5 × 1) − (4/5 × 0,25) = 0,20 − 0,20 = 0. Yani saf rastgele tahmin, ortalamada ne kazandırır ne kaybettirir. Tek tek denemelerde şans eseri artı ya da eksi çıkabilirsin ama uzun vadede sıfıra yaklaşır.

Durum seçenek eleyince değişir:

• Bir seçeneği kesin eledin, 4 seçenek kaldı: (1/4 × 1) − (3/4 × 0,25) ≈ +0,06 net.
• İki seçeneği kesin eledin, 3 seçenek kaldı: (1/3 × 1) − (2/3 × 0,25) ≈ +0,17 net.

LGS’de 4 seçenek ve 3 yanlış = 1 doğru kuralı var. Orada da saf rastgele tahminin beklenen değeri sıfırdır: (1/4 × 1) − (3/4 × 1/3) = 0.

Buradaki kritik kelime “kesin”. Elediğini sandığın seçenek aslında doğruysa hesap bozulur. Analizde işine yarayacak şey şu: denemede tahminle işaretlediğin soruların yanına küçük bir işaret koy. Analizde bu soruları ayrıca say. Tahminlerinin çoğu tutmuyorsa eleme becerin sandığın kadar güvenilir değildir. Tahminle doğru yaptığın soruyu da “biliyorum” sayma; onu da analiz listesine al.

Yanlışların nedeni nasıl sınıflandırılır?

Aynı yanlış farklı nedenlerden gelebilir ve her nedenin çaresi farklıdır. Bu yüzden her yanlış ve boş soruya tek bir ana neden etiketi koy. Beş etiket çoğu durumu kapsar:

Etiket koyarken dürüst ol. “Dikkat hatası” etiketi en rahat olandır; kimse bilgisinin eksik olduğunu kabul etmek istemez. Basit bir test uygula: çözümü görmeden soruyu şimdi, süre baskısı olmadan doğru çözebiliyor musun? Çözebiliyorsan dikkat ya da süre sorunu olabilir. Çözemiyorsan büyük ihtimalle bilgi eksiği ya da yorumlama sorunu vardır.

“Yorumlayamadım” etiketli sorularda Feynman tekniği işe yarar. Çözümü okuduktan sonra, sanki bir arkadaşına anlatıyormuş gibi kendi kelimelerinle yaz. Takıldığın cümle, anlamadığın yeri gösterir.

Örnek: Bir TYT denemesinin analizi nasıl görünür?

Elif, 12. sınıf öğrencisi. Cumartesi sabahı bir TYT denemesine girdi. Toplam 120 sorudan 73 doğru, 24 yanlış, 23 boş yaptı. Toplam neti 67. Bu sayı tek başına ona ne çalışacağını söylemiyor. Test test bakınca tablo değişiyor:

“Net kaybı”, o testteki soru sayısından netin çıkarılmasıyla bulunur. En büyük kayıp matematikte (20 net), ikinci sırada fen (13,5 net). Elif bu iki testi seçiyor. Şimdi bu iki testteki yanlış ve boşlara neden etiketi koyuyor:

Bu tablo üç şey söylüyor. Birincisi, matematikte asıl sorun iki konuda bilgi eksiği. İkincisi, 5 soru süre yüzünden boş kalmış; bu, testin sonuna doğru hızın düştüğünü gösteriyor. Üçüncüsü, fende elektrik ve kimyasal tepkimeler birlikte 6 soru kaybettirmiş. Elif, Türkçe ve sosyali bu hafta “koruma” modunda tutuyor: günde kısa bir paragraf seti, yeni konu yok.

Elif’in bu hafta için yazdığı görevler:

• Pazartesi: Problemler, yaş ve işçi problemleri; konu özeti + 20 soru.
• Salı: Fonksiyon; tanım ve grafik okuma + 15 soru.
• Çarşamba: Elektrik; direnç ve devre soruları + 15 soru.
• Perşembe: 30 dakikalık süreli matematik mini seti; takıldığın soruyu 2 dakikada geç.
• Cuma: Kimyasal tepkimeler + 15 soru.
• Cumartesi: Yanlış defterinden 1. gün ve 3. gün tekrarı gelen sorular.

Dikkat ettiysen görevlerde “matematik çalış” gibi belirsiz ifade yok. Her görevin bir konusu, bir soru sayısı ya da süresi var. Bitince işaretleyebileceğin bir görev, ertelemesi zor bir görevdir.

En çok net kaybettiğin test nasıl seçilir?

Her testte biraz iyileşmeye çalışmak kulağa mantıklı gelir ama bir haftaya sığmaz. Bir veya iki test seçmek, çalışmayı gerçekten değiştirecek kadar zaman ayırmanı sağlar.

Seçerken şu sırayı kullanabilirsin:

1. Net kaybına bak. Soru sayısı − net. Büyük kayıp, büyük potansiyel demektir.
2. Nedenlere bak. Kaybın çoğu tek bir konudaki bilgi eksiğinden geliyorsa, o konu bir haftada ciddi biçimde toparlanabilir. Kayıp on farklı konuya dağılmışsa daha uzun bir plan gerekir.
3. Tek denemeye güvenme. Bir deneme zor ya da kolay gelmiş olabilir. Son iki üç denemede aynı test hep üst sıradaysa seçim sağlamdır.

Burada bir uyarı: bu yöntem “nerede daha çok soru kaybediyorum” sorusuna cevap verir. Testlerin puana katkısı sınava ve puan türüne göre farklı ağırlıklandırılır. Hedef puan türün için hangi testin daha çok önem taşıdığını ayrıca düşünmelisin. Yosumio puan veya sıralama hesaplamaz; burada yalnızca net üzerinden konuşuyoruz.

Uzun vadeli plana nasıl oturtacağını merak ediyorsan YKS çalışma programı yazısına ve genel olarak çalışma planı nasıl hazırlanır rehberine bakabilirsin. Deneme analizinden çıkan görevler, o planın haftalık bölümüne yerleşir.

Yanlış defteri nasıl tutulur?

Yanlış defteri, yanlış soruların güzel bir koleksiyonu değil, yeniden çözülecek soruların listesidir. Defteri doldurmak kolaydır; zor olan, içindekileri gerçekten tekrar çözmektir. Bu yüzden her kayıt kısa ve işe yarar olmalı.

Her soru için şunları yaz:

• Soru: Fotoğrafı ya da kısa bir kopyası. Uzun soruları baştan yazmakla vakit kaybetme.
• Ders ve konu: “Matematik – fonksiyon grafiği” gibi.
• Neden etiketi: Beş etiketten biri.
• Doğru çözüm notu: Kilit adımı bir iki cümleyle. “Grafik x eksenini nerede kesiyor, önce ona bak.”
• Tekrar tarihleri: Sonraki çözüm günleri.

Her yanlışı deftere yazmak zorunda değilsin. Tamamen bilgi eksiğinden gelen ve konuyu baştan çalışman gereken sorular için konu çalışması daha verimlidir. Deftere en çok “neredeyse yapıyordum” sorularını al: dikkat hatası, yanlış okuma ve yorumlayamadığın sorular. Bunlar tekrar çözüldüğünde hızlı geri dönüş verir.

Yanlış sorular ne zaman tekrar çözülmeli?

Yanlış soruyu çözümüyle birlikte okuyup geçmek, onu öğrendiğin anlamına gelmez. O an her şey mantıklı görünür. Asıl test, birkaç gün sonra çözüme bakmadan yeniden çözebilmektir. Bu yüzden aralıklı bir düzen kullan: 1, 3, 7 ve 14 gün sonra.

• 1. gün: Çözüme bakmadan yeniden çöz. Yapamazsan çözüm notunu oku, sonra kapatıp tekrar dene.
• 3. gün: Yine çözüme bakmadan çöz.
• 7. gün: Çözebildiysen aynı konudan yeni bir soru ekle.
• 14. gün: Hâlâ rahatça çözüyorsan soruyu “tamam” olarak işaretle. İstersen 30. gün için son bir kontrol koy.

Herhangi bir tekrarda çözemezsen sayacı başa al: 1. günden yeniden başla. Bu düzeni kâğıt üzerinde takip etmek istersen aralıklı tekrar çizelgesi şablonunu, sınava yakın dönem için sınav tekrar planı şablonunu kullanabilirsin. Mantığını daha ayrıntılı öğrenmek için aralıklı tekrar nedir yazısına göz at.

1-3-7-14 aralığı pratik bir kuraldır, bilimsel olarak kanıtlanmış tek doğru aralık değildir. Önemli olan, tekrarların zamana yayılması ve her seferinde cevabı hatırlamaya çalışmandır.

Net nasıl artırılır? Analizi haftalık göreve çevirmek

Net artışı, analizden çıkan görevlerin yapılmasıyla gelir. Deneme çözmek tek başına yetmez; denemeleri çok sık çözüp analiz etmeden geçmek, aynı hataları tekrar tekrar ölçmek anlamına gelebilir. Kaç deneme çözmen gerektiğine dair evrensel bir sayı yok. Kendi temposuna göre, her denemenin analizini ve görevlerini bitirebileceğin bir sıklık seç.

Etikete göre görev yazmanın kısa bir özeti:

• Bilgi eksik çoksa: Konu çalışması + o konudan soru. Haftanın ana yükü burası olur.
• Dikkat hatası çoksa: Yeni konu değil, kontrol alışkanlığı. Her soru setinin sonunda 2 dakika kontrol.
• Süre yetmediyse: Süreli mini setler ve soru atlama pratiği. Bir soruda 2–3 dakikayı geçince işaretle, sona bırak.
• Soruyu yanlış okuduysan: Soru kökündeki olumsuz ifadelerin altını çiz. Bu alışkanlık yerleşene kadar her sette uygula.
• Yorumlayamadıysan: Aynı kurguda farklı sorular çöz ve çözümü kendi kelimelerinle anlat.

Bir sonraki denemeden sonra aynı tabloyu yeniden doldur ve iki analizi yan yana koy. Seçtiğin testte net kaybı azaldı mı? Etiket dağılımı değişti mi? Değişmediyse görevlerin yeterince somut değildi ya da yapılmadı. Bu da değerli bir bilgi.

Yosumio'da nasıl uygulanır?

Yosumio ücretsiz çalışır, hesap açmanı istemez ve reklam göstermez. Veriler tarayıcında, cihazında kalır. Ana ekrana ekleyebilir, çevrimdışı kullanabilirsin. Deneme analizi rutininin her adımı için bir karşılığı var:

• Deneme kaydı: TYT, AYT (Sayısal, EA, Sözel), YDT, LGS ve KPSS GY-GK denemelerini girebilirsin. Uygulama net trend grafiğini gösterir ve “önce buraya odaklan” bölümünde en zayıf testlerini listeler. Bu, en çok net kaybettiğin testi seçme adımına denk gelir.
• Yanlış defteri: Yanlış sorunun fotoğrafını çek, ders ve konuyu yaz, neden etiketini seç (bilgi eksik, dikkat hatası, süre yetmedi, soruyu yanlış okudum, yorumlayamadım) ve doğru çözüm notunu ekle. Uygulama soruyu 1, 3, 7, 14 ve 30 gün sonra tekrar için önüne getirir.
• Planla: Sınav tekrar planı veya aralıklı tekrar çizelgesi gibi şablonlardan bir plan kur. Haftalık görevlerini adım olarak ekle ve her adımdan tek dokunuşla odak oturumu başlat.
• Odak oturumu ve soru sayacı: Konu çalışırken 25/5, 50/10, 52/17, 15/3 veya sayaçsız bir oturum aç. Oturum içinde doğru, yanlış ve boş sayılarını işaretlersen net anında hesaplanır (YKS ve KPSS için 4 yanlış = 1 doğru, LGS için 3 yanlış = 1 doğru).
• Takıldım ve kapanış: Çözemediğin bir soruyu “park et”; oturum sonunda sonraki adıma eklenir. Kapanışta kendine bir tekrar sorusu yazarsan, o soru da 1, 3, 7, 14 ve 30 gün sonra sorulur.
• İlerleme: Derslere göre süre, soru ve net dağılımını görebilir, haftalık çubuk grafikte günlük hedefini takip edebilirsin.

Yosumio soru çözmez, puan veya sıralama hesaplamaz ve bir yapay zekâ öğretmen değildir. Analizi sen yaparsın; uygulama kayıtlarını düzenli tutmana ve tekrarları zamanında hatırlamana yardım eder.

Sık sorulanlar

Deneme analizi ne kadar sürer?

120 soruluk bir TYT denemesi için genellikle 1–1,5 saat yeterlidir: 15–20 dakika net hesabı, 45–60 dakika yanlış ve boşların incelenmesi, 15 dakika görev yazımı. Yanlış ve boş sayın azaldıkça süre de kısalır.

Analizi aynı gün mü yapmalıyım?

Net hesabını aynı gün yapmak iyidir; hangi sorularda tahmin ettiğini ve süreyi nerede kaybettiğini henüz hatırlıyorsundur. Ayrıntılı soru incelemesini ertesi güne bırakabilirsin. Bir haftadan uzun bekletme.

Doğru yaptığım sorulara da bakmalı mıyım?

Tahminle doğru yaptığın ya da uzun sürede çözdüğün sorulara bakmalısın. Bunlar bir sonraki denemede yanlışa dönebilir. Rahatça çözdüğün sorulara tekrar bakmana gerek yok.

Hep aynı nedenden yanlış yapıyorsam ne yapmalıyım?

Bu iyi bir haber: sorun tanımlanmış demektir. Haftanın görevlerinin çoğunu o nedene ayır ve iki üç deneme boyunca o etiketin sayısını takip et. Sayı düşmüyorsa yöntemi değiştir; örneğin kontrol adımını set sonunda değil, her soru sonunda yap.

Kaynaklar ve sınırları

Bu rehberdeki rutin, öğrenme araştırmalarında iyi desteklenen iki fikre dayanıyor: kendini sınamak ve tekrarları zamana yaymak.

• Dunlosky ve arkadaşlarının 2013 tarihli kapsamlı incelemesi, on öğrenme tekniğini değerlendirir. Psychological Science in the Public Interest sayfasındaki özete göre deneme testleri (practice testing) ve zamana yayılmış çalışma (distributed practice) yüksek yararlı bulunmuş; altını çizme ve yeniden okuma ise şaşırtıcı biçimde düşük yararlı kalmıştır.
• Adesope, Trevisan ve Sundararajan’ın 2017 meta-analizi, deneme testlerinin yeniden çalışmaya ve diğer karşılaştırma koşullarına göre öğrenmeye daha çok katkı sağladığını bildirir. Etkinin büyüklüğü testin özelliklerine, katılımcılara ve ölçülen çıktıya göre değişir (ERIC kaydı).
• İngiltere’deki Education Endowment Foundation’ın metabiliş rehberi (ERIC kaydı), öğrencilerin kendi öğrenmeleri hakkında düşünmesini sağlayan stratejilerin iyi uygulandığında ortalama yaklaşık 7 aylık ek ilerlemeye denk gelebileceğini söyler. Rapor ayrıca bu stratejilerin genel “öğrenmeyi öğrenme” derslerinde değil, belirli ders içeriğiyle birlikte öğretilmesi gerektiğini vurgular. Yanlışlarını neden etiketiyle sınıflandırmak, bu tür bir düşünmenin somut bir biçimidir.

Kaynakların söylemedikleri: Bu çalışmaların hiçbiri “yanlış defteri” ya da “deneme analizi” rutinini doğrudan test etmez. Araştırmaların çoğu kontrollü ortamlarda, belirli materyallerle yapılmıştır; bir TYT denemesi aynı şey değildir. EEF’in 7 aylık tahmini İngiltere okullarındaki ortalamalara dayanır, bireysel bir öğrenci için söz değildir. 1-3-7-14 gün aralığı pratik bir kuraldır; tek en iyi aralık olduğunu gösteren bir kanıt yok. Beş neden etiketi de bilimsel bir sınıflandırma değil, çalışmayı yönlendirmek için kullanışlı bir ayrımdır. Bu rutin net artışını garanti etmez; neyi çalışacağına daha bilgili karar vermeni sağlar.

Bu rehber Yosumio için yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Örnekler çalışma önerisidir; ders kaynağının veya öğretmenin yönergesinin yerine geçmez.