Yosumio · Çalışma rehberi

Güncellendi: 26 Eylül 2026

Yanlış Defteri Nasıl Tutulur? Örnek Sayfa ve Tekrar Düzeni

Yanlış defteri nasıl tutulur? Her yanlışa konu, neden etiketi ve kendi çözüm notunu yaz; 1-3-7-14. günde bakmadan çöz, iki kez çözdüğünü emekliye ayır.

Yanlış defteri şöyle tutulur: her yanlış soru için sorunun fotoğrafını ya da kısa kopyasını, ders ve konusunu, tek bir neden etiketini, doğru yöntemi kendi cümlelerinle ve bir sonraki sefere “tuzak notu” yazarsın. Sonra bu soruyu 1, 3, 7 ve 14 gün sonra çözüme bakmadan yeniden çözersin. Üst üste iki tekrarda doğru çözdüğün soruyu defterden emekliye ayırırsın. Defterin amacı yanlışları biriktirmek değil, onları bir daha yapmamaktır. Kopyalanmış uzun çözümlerle dolu ama hiç açılmayan bir defter işe yaramaz.

Bu rehberde bir kayda tam olarak ne yazacağını, tekrarları nasıl planlayacağını, kâğıt ile dijital defterin farkını ve en sık yapılan hataları anlatıyoruz. Sonunda TYT matematik, Türkçe ve fenden üç yanlışla doldurulmuş örnek bir sayfa var.

Yanlış defteri nedir, ne işe yarar?

Yanlış defteri, deneme ve soru çözümlerinde yanlış yaptığın ya da boş bıraktığın soruların kısa kayıtlarını tuttuğun yerdir. Bir konu özeti değildir. Bir soru bankası da değildir. En iyi tarifi şu: yeniden çözülecek soruların listesi.

Deftere iki iş yaptırırsın. Birincisi, hatayı fark ettiğin an onu düzeltirsin: doğru yöntemi okur, neden yanlış yaptığını adlandırırsın. İkincisi, birkaç gün sonra aynı soruyu çözüme bakmadan yeniden denersin. Bu ikinci adım olmadan defter bir arşive dönüşür.

Defter, deneme analizinin doğal devamıdır. Denemeden sonra neti test test hesaplayıp yanlışlara neden etiketi koyduysan, deftere girecek sorular zaten önündedir. Analiz rutininin tamamı için deneme analizi nasıl yapılır rehberine bakabilirsin. Bu yazı, o rutinin “yanlış defteri” adımını ayrıntılı anlatıyor.

Yanlış defterine her soru için ne yazılır?

Her kayıt beş parçadan oluşur. Hepsi birlikte bir iki dakikada yazılabilmeli. Bir kayıt on dakika sürüyorsa fazla yazıyorsun demektir.

1. Soru veya fotoğrafı: Sorunun fotoğrafını çek ya da kes-yapıştır. Uzun paragraf sorularını baştan yazma; vakit kaybıdır. Kısa sorularda sadece kritik kısmı yazmak yeter.
2. Ders ve konu: “Matematik – yüzde problemleri” ya da “Fizik – seri ve paralel bağlama” gibi. Konu adı ne kadar belirgin olursa, sonra aynı konudan kaç yanlış biriktiğini o kadar kolay görürsün.
3. Neden etiketi: Tek bir ana neden seç: bilgi eksik, dikkat hatası, süre yetmedi, soruyu yanlış okudum ya da yorumlayamadım. Etiketler bir sonraki bölümdeki tabloda.
4. Doğru yöntem, kendi cümlelerinle: Kitaptaki çözümü kopyalama. Kilit adımı bir iki cümleyle, sanki bir arkadaşına anlatır gibi yaz. “Önce toplam direnci bul, sonra akımı hesapla” gibi.
5. Tuzak notu: Bu sorunun seni nerede yakaladığını tek cümleyle yaz. “İkinci yüzde yeni fiyattan hesaplanır.” Bu not, bir sonraki benzer soruda aklına gelmesini istediğin cümledir.

Bunlara ek olarak kaydın köşesine tekrar tarihlerini yaz. Kâğıtta basit bir satır yeter: “1 ☐ 3 ☐ 7 ☐ 14 ☐”. Her tekrarda kutuyu işaretlersin.

Doğru yöntemi kendi cümlelerinle yazmak neden bu kadar önemli? Çünkü çözümü kopyalarken beynin sadece kelimeleri taşır. Kendi cümleni kurmak içinse yöntemi gerçekten anlamış olman gerekir. Kuramıyorsan, anlamadığın yeri bulmuşsundur. Bu, Feynman tekniğinin küçük bir uygulamasıdır.

Neden etiketleri ne anlama gelir, sonra ne yapmalı?

Aynı yanlış farklı nedenlerden gelebilir ve her nedenin çaresi farklıdır. Etiket, kaydı bir sonraki adıma bağlar. Beş etiket çoğu durumu kapsar:

Etiket koyarken dürüst ol. “Dikkat hatası” en rahat etikettir; kimse bilmediğini kabul etmek istemez. Basit bir test işine yarar: çözüme bakmadan, süre baskısı olmadan soruyu şimdi doğru çözebiliyor musun? Çözebiliyorsan dikkat ya da süre sorunu olabilir. Çözemiyorsan büyük ihtimalle bilgi eksiği ya da yorumlama sorunu vardır.

Etiketleri birkaç hafta boyunca saymak da ayrı bir bilgi verir. Matematik yanlışlarının yarısı “dikkat hatası” ise yeni konu çalışmak yerine kontrol alışkanlığına odaklanman gerekir. Fen yanlışlarının çoğu “bilgi eksik” ise defter tek başına yetmez; konu çalışması gerekir.

Örnek: Doldurulmuş bir yanlış defteri sayfası nasıl görünür?

Deniz, 12. sınıf öğrencisi. Pazar günü bir TYT denemesi çözdü ve analizini yaptı. Deftere üç soru aldı. Sayfası şöyle görünüyor:

Kayıt 1 – Temel Matematik / Yüzde problemleri

• Soru (özet): Bir ürünün fiyatına önce %20 zam, sonra yeni fiyat üzerinden %20 indirim yapılıyor. Son fiyat, ilk fiyatın yüzde kaçıdır?
• Benim cevabım: %100. Doğru cevap: %96.
• Neden etiketi: Yorumlayamadım.
• Doğru yöntem (kendi cümlemle): İlk fiyatı 100 kabul et. Zamdan sonra 120 olur. İndirim 120’nin %20’si, yani 24. Son fiyat 120 − 24 = 96.
• Tuzak notu: Art arda yüzdelerde ikinci yüzde yeni fiyattan hesaplanır. +%20 ve −%20 birbirini götürmez.
• Tekrar: 1 ☐ 3 ☐ 7 ☐ 14 ☐

Kayıt 2 – Türkçe / Paragrafta anlam

• Soru: Fotoğrafı yapıştırıldı. Soru kökü: “Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?”
• Benim cevabım: C (parçada geçen bir fikri seçtim). Doğru cevap: E.
• Neden etiketi: Soruyu yanlış okudum.
• Doğru yöntem (kendi cümlemle): Olumsuz soruda her seçeneği parçada ara. Parçada karşılığı bulunan seçenekleri ele. Karşılığı olmayan tek seçenek cevaptır.
• Tuzak notu: Kökte “değinilmemiştir”, “değildir”, “ulaşılamaz” varsa önce altını çiz, sonra seçeneklere geç.
• Tekrar: 1 ☐ 3 ☐ 7 ☐ 14 ☐

Kayıt 3 – Fen Bilimleri / Fizik: Elektrik devreleri

• Soru (özet): 2 ohm ve 4 ohm’luk iki direnç seri bağlanmış, devredeki üretecin gerilimi 12 volt. Devreden geçen akım kaç amperdir?
• Benim cevabım: 9 A. Doğru cevap: 2 A.
• Neden etiketi: Bilgi eksik.
• Doğru yöntem (kendi cümlemle): Seri bağlı dirençler doğrudan toplanır: 2 + 4 = 6 ohm. Akım = gerilim ÷ direnç = 12 ÷ 6 = 2 A. Ben paralel bağlama formülünü kullanmışım (2·4 ÷ 6 = 4/3 ohm), bu yüzden 9 A buldum.
• Tuzak notu: Önce bağlama türünü belirle. Seri: dirençler toplanır. Paralel: tersleri toplanır.
• Ek görev: Seri ve paralel bağlamadan 10 soru çöz (bilgi eksik etiketi olduğu için).
• Tekrar: 1 ☐ 3 ☐ 7 ☐ 14 ☐

Dikkat ettiysen hiçbir kayıtta kitaptaki çözüm aynen kopyalanmamış. Her kayıt kısa. Her birinin bir tuzak notu var. Bilgi eksiği olan kayda ayrıca bir konu görevi eklenmiş, çünkü o sorunu defter tek başına çözmez.

Pazartesi Deniz bu üç soruyu çözümlerini kapatarak yeniden çözüyor. İlk ikisini doğru yapıyor. Elektrik sorusunda yine duraksıyor ama bağlama türünü sorunca doğru sonuca ulaşıyor. Perşembe (3. gün) tekrarında üçü de doğru. Bir sonraki tekrarlar 7. ve 14. günde.

Yanlış defteri nasıl tekrar edilir?

Defterin asıl işi tekrarda başlar. Kural basit: çözüme bakmadan yeniden çöz. Çözümü okuyup “evet, hatırlıyorum” demek tekrar sayılmaz. O an her şey tanıdık gelir ama tanıdık gelmek, çözebilmek demek değildir. Kapattığın çözümü kendin üretmeye çalışmak, aktif hatırlama dediğimiz şeyin ta kendisidir.

Pratik bir tekrar düzeni:

• 1. gün: Kaydı yazdıktan bir gün sonra soruyu çözümü kapatarak çöz. Yapamazsan kendi yöntem notunu oku, kapat ve yeniden dene.
• 3. gün: Yine çözüme bakmadan çöz.
• 7. gün: Çözebiliyorsan aynı konudan benzer bir soru da çöz. Soruyu ezberlemiş olabilirsin; benzer soru bunu ortaya çıkarır.
• 14. gün: Son kontrol.

Herhangi bir tekrarda çözemezsen sayacı başa al ve 1. günden yeniden başla. Bu cezalandırma değil; soru henüz oturmamış demektir.

Tekrarlar zamana yayıldığı için gün gün ne çözeceğini takip etmen gerekir. Kâğıtta bunu yapmak istersen aralıklı tekrar çizelgesi şablonunu kullanabilirsin. Neden bu aralıkların seçildiğini ve genel mantığını aralıklı tekrar nedir yazısında anlattık. Kısaca: 1-3-7-14 pratik bir kuraldır, bilimsel olarak tek doğru aralık değildir. Önemli olan tekrarların zamana yayılması ve her seferinde cevabı kendin üretmeye çalışmandır.

Bir soru defterden ne zaman çıkarılır?

Hiç çıkarılmayan sorular defteri şişirir. Birkaç ay sonra her gün 40 soru tekrar etmen gerekir ve defteri bırakırsın. Bu yüzden bir emeklilik kuralı koy: üst üste iki tekrarda çözüme bakmadan doğru çözdüğün soruyu emekliye ayır. Örneğin 7. ve 14. gün tekrarlarında rahatça çözdüysen soru tamamdır.

Emekliye ayırmak silmek anlamına gelmez. Kâğıtta sayfanın köşesine bir “✓” koy ya da kaydın üstünü tek çizgiyle çiz. Sınav yaklaşırken sadece bu işaretli sorulara hızlıca göz atabilirsin. Dijitalde kaydı “tamamlandı” olarak işaretlemek yeter.

Tersi de geçerli. Bir soru üç dört tekrar boyunca sürekli sıfırlanıyorsa, sorun o soruda değil konudadır. O zaman soruyu tekrar etmeye devam etmek yerine konuya geri dön. Kısa bir konu çalışması ve birkaç yeni soru, aynı soruyu onuncu kez görmekten daha çok işe yarar.

Kâğıt mı dijital yanlış defteri mi?

İkisi de işe yarar. Hangisini düzenli kullanacaksan o daha iyidir. Farkları şöyle:

Kâğıt defterin artıları: Elle yazmak seni yavaşlatır ve kendi cümleni kurmaya zorlar. Ekrandan uzak çalışırsın; bildirimler dikkatini dağıtmaz. Sayfaları çevirmek, genel bir göz gezdirme için hızlıdır.

Kâğıt defterin eksileri: Soruları kesip yapıştırmak ya da yazmak zaman alır. Tekrar tarihlerini sen takip etmek zorundasın; hangi sorunun bugün tekrar edileceğini bulmak için sayfaları taramak gerekir. Defter evde kalırsa tekrar da kalır.

Dijital defterin artıları: Sorunun fotoğrafını çekmek saniyeler sürer. Tekrar günü gelen soruyu uygulama önüne getirir; takvimi sen tutmazsın. Ders, konu ve etikete göre filtreleyip “son bir ayda kaç dikkat hatası yaptım” gibi sorulara hızla cevap bulursun. Telefonun yanındaysa defter de yanındadır.

Dijital defterin eksileri: Fotoğraf çekmek kolay olduğu için her şeyi kaydetme eğilimi artar. Kendi yöntem notunu yazmayı atlayabilirsin. Telefonu açınca başka uygulamalara kayma riski vardır.

Karma bir yol da mümkün: soruyu dijitalde fotoğrafla kaydet, tekrar gününde kâğıda çözüme bakmadan çöz. Kâğıtta kalmak istersen indirilebilir şablonlar sayfasında yazdırılabilir bir yanlış defteri sayfası ve aralıklı tekrar takvimi var.

Yanlış defteri tutarken en sık yapılan hatalar nelerdir?

1. Çözümün tamamını kopyalamak. Kitaptaki çözümü satır satır deftere geçirmek çalışıyormuş hissi verir ama çoğu zaman sadece yazı yazmaktır. Kilit adımı kendi cümlenle yaz. Gerisi zaten kitapta duruyor.

2. Hiç tekrar etmemek. En yaygın hata bu. Defter güzelce dolar, bir daha açılmaz. Tekrar günü olmayan bir kayıt, sadece bir arşivdir. Tekrarı haftanın planına yaz; örneğin her gün 10–15 dakika.

3. Her yanlışı kaydetmek. Bir denemede 25 yanlışın varsa hepsini deftere almak, defteri birkaç hafta içinde taşınmaz hale getirir. Öncelik şu sorularda olsun: “neredeyse yapıyordum” dediğin sorular (dikkat hatası, yanlış okuma, yorumlayamadım) ve bir konuyu iyi temsil eden sorular. Konuyu hiç bilmediğin için yaptığın beş yanlış yerine, o konuyu çalışıp deftere bir temsilci soru almak daha verimlidir.

4. Etiket koymamak. Etiketsiz bir defter sana hangi alışkanlığı değiştirmen gerektiğini söylemez. Etiketler birkaç hafta sonra örüntü gösterir.

5. Çözümü okuyup “anladım” demek. Anlamak ile çözebilmek farklıdır. Tekrar günü soruyu mutlaka çözüme bakmadan dene.

6. Defteri güzelleştirmeye çok vakit ayırmak. Renkli kalemler ve düzenli sayfalar motive edebilir. Ama bir kaydın süslemesi, tekrarından daha uzun sürüyorsa öncelik kaymıştır.

Yanlış defteri tutmak işe yarar mı?

Dürüst cevap şu: “yanlış defteri” adıyla bu yöntemi doğrudan test eden sağlam bir çalışma bilmiyoruz. Ama defterin dayandığı parçalar öğrenme araştırmalarında iyi desteklenir.

• Hatadan sonra düzeltici geri bildirim: Laboratuvar çalışmaları, hata yapıp ardından doğru cevabı ve hatanın nedenini görmenin öğrenmeye yardım ettiğini gösteriyor. Deftere doğru yöntemi ve nedeni yazmak bu geri bildirimin kendine verdiğin biçimidir.
• Kendini sınamak: Cevabı okumak yerine hatırlamaya çalışmak, tekrar okumaya göre daha kalıcı öğrenmeyle ilişkilidir. Defteri çözüme bakmadan tekrar etmek tam olarak budur.
• Tekrarları zamana yaymak: Aynı süreyi tek oturuma sıkıştırmak yerine günlere yaymak, uzun vadeli hatırlamada genellikle daha iyi sonuç verir.

Yani defter, iyi desteklenen bu üç ilkeyi bir alışkanlığa bağlayan pratik bir araçtır. Ne kadar işe yarayacağı büyük ölçüde senin onu nasıl kullandığına bağlıdır: tekrar etmezsen bu ilkelerin hiçbiri devreye girmez. Defter net artışını garanti etmez; hangi hatayı tekrar ettiğini görmeni ve düzeltmeni kolaylaştırır.

Yosumio'da nasıl uygulanır?

Yosumio ücretsizdir, hesap açmanı istemez ve reklam göstermez. Veriler tarayıcında, yani cihazında kalır. Ana ekrana ekleyip çevrimdışı da kullanabilirsin. Dijital yanlış defteri için şu özellikler var:

• Yanlış defteri: Yanlış sorunun fotoğrafını ekle, ders ve konuyu yaz, neden etiketini seç (bilgi eksik, dikkat hatası, süre yetmedi, soruyu yanlış okudum, yorumlayamadım) ve doğru çözüm notunu yaz. Tuzak notunu da bu çözüm notunun sonuna tek cümle olarak ekleyebilirsin. Uygulama soruyu 1, 3, 7, 14 ve 30 gün sonra tekrar için önüne getirir; takvimi sen tutmazsın. Ayrıntılı kullanım için kullanım kılavuzundaki yanlış defteri bölümüne bakabilirsin.
• Denemeler: TYT, AYT (Sayısal, EA, Sözel), YDT, LGS ve KPSS GY-GK denemelerini girebilirsin. Net trend grafiği ve “önce buraya odaklan” bölümü, deftere hangi testlerden soru alman gerektiğini seçmene yardım eder. Tek bir testin netini hızlıca hesaplamak için net hesaplama aracı da var.
• Odak oturumu: Tekrar günü gelen soruları çözerken 25/5, 15/3 gibi kısa bir oturum aç. Oturum içinde doğru, yanlış ve boş sayılarını işaretleyebilirsin; net anında hesaplanır.
• Takıldım ve kapanış: Konu çalışırken çözemediğin bir soruyu “park et”; oturum sonunda sonraki adıma eklenir. Kapanışta kendine bir tekrar sorusu yazarsan o da 1, 3, 7, 14 ve 30 gün sonra sorulur.
• Planla: Aralıklı tekrar çizelgesi gibi şablonlardan bir plan kurabilir, bilgi eksiği etiketli sorular için konu görevlerini adım olarak ekleyebilirsin.

Yosumio soru çözmez, puan veya sıralama hesaplamaz ve bir yapay zekâ öğretmen değildir. Neden etiketini sen seçersin, yöntemi sen yazarsın. Uygulama kayıtlarını düzenli tutmana ve tekrar gününü kaçırmamana yardım eder.

Sık sorulanlar

Yanlış defterine günde ne kadar zaman ayırmalıyım?

Kesin bir sayı yok. Çoğu öğrenci için günde 10–20 dakikalık bir tekrar bloğu yeterli olur. Tekrar süren sürekli 30 dakikayı geçiyorsa büyük ihtimalle çok fazla soru kaydediyorsun ya da emekliye ayırma kuralını uygulamıyorsun.

Boş bıraktığım soruları da deftere yazmalı mıyım?

Evet, özellikle “biraz daha zamanım olsa çözerdim” dediğin boşları. Bunlara çoğu zaman “süre yetmedi” ya da “yorumlayamadım” etiketi düşer. Konuyu hiç bilmediğin için bıraktığın boşlarda ise önce konu çalışması gelir.

Tahminle doğru yaptığım soruları deftere almalı mıyım?

Alabilirsin. Tahminle gelen doğru, bir sonraki denemede kolayca yanlışa dönebilir. Bu soruları “doğru ama emin değildim” notuyla kaydet ve yanlışlar gibi tekrar et.

Her ders için ayrı defter mi tutmalıyım?

Kâğıtta her ders için ayrı bölüm ya da ayrı defter işini kolaylaştırır; tekrar gününde doğru sayfayı daha hızlı bulursun. Dijitalde tek defter yeter, çünkü derse ve konuya göre filtreleyebilirsin.

Kaynaklar ve sınırları

Bu rehberdeki yöntem, öğrenme araştırmalarında desteklenen üç fikre dayanıyor: hatadan sonra düzeltici geri bildirim, kendini sınamak ve tekrarları zamana yaymak.

• Janet Metcalfe’nin 2017 tarihli “Learning from Errors” incelemesi (PubMed kaydı, DOI), deneysel çalışmalarda hata yapmanın ardından düzeltici geri bildirim almanın öğrenmeye yararlı olduğunu özetler. Metcalfe, hataya yol açan akıl yürütmenin incelenmesi de dahil olmak üzere geri bildirimin kritik olduğunu vurgular. Ayrıca yüksek güvenle yapılan hataların daha kolay düzeltildiğini bildirir. Neden etiketi ve tuzak notu, bu akıl yürütme analizinin sade bir biçimidir.
• Kornell, Hays ve Bjork’un 2009 çalışması (PubMed kaydı), cevabı bulamadığın bir hatırlama denemesinin bile, ardından doğru cevap gösterildiğinde, sadece soru ve cevabı birlikte okumaya göre öğrenmeyi artırdığını gösterir. Tekrar gününde çözüme bakmadan önce denemenin gerekçelerinden biri budur.
• Pashler ve arkadaşlarının 2005 çalışması (PubMed kaydı), yanlış cevaptan sonra doğru cevabın verilmesinin bir hafta sonraki hatırlamayı belirgin biçimde artırdığını, doğru cevaplardan sonra verilen geri bildirimin ise çok az fark yarattığını bildirir. Bu, defterin yanlışlara odaklanmasıyla örtüşür.
• Dunlosky ve arkadaşlarının 2013 tarihli incelemesi, Psychological Science in the Public Interest özetine göre deneme testlerini (kendini sınama) ve zamana yayılmış çalışmayı yüksek yararlı; altını çizme ve yeniden okumayı ise düşük yararlı bulmuştur.

Kaynakların söylemedikleri: Bu çalışmaların hiçbiri “yanlış defteri” yöntemini doğrudan test etmez. Kornell ve Pashler’in deneyleri kelime çiftleri ve genel kültür soruları gibi basit materyallerle, laboratuvar ortamında yapılmıştır; çok adımlı bir TYT matematik sorusu aynı şey değildir. Metcalfe’nin incelemesi de çoğunlukla laboratuvar bulgularını özetler. 1-3-7-14 gün aralığı ve “iki kez çözünce emekliye ayır” kuralı pratik kurallardır; tek doğru aralık olduklarını gösteren bir kanıt yok. Beş neden etiketi de bilimsel bir sınıflandırma değil, çalışmayı yönlendirmek için kullanışlı bir ayrımdır. Yanlış defteri net artışını garanti etmez; hatalarını görmeni, düzeltmeni ve zamanında tekrar etmeni kolaylaştırır.

Bu rehber Yosumio için yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Örnekler çalışma önerisidir; ders kaynağının veya öğretmenin yönergesinin yerine geçmez.